سفر، منظر ۽ انساني شعور
اسان جڏهن سفر ڪندا آهيون ته رڳو نوان شهر، سمنڊ يا جبل ناهيون ڏسندا، پر اصل ۾ انهن جاين جي وسيلي پنهنجي ئي انساني فطرت، پنهنجن خوفن ۽ اميدن جا مختلف روپ سڃاڻندا آهيون. دنيا جو هر منظر پنهنجي اندر صدين جون ڪهاڻيون ۽ انساني شعور جا عڪس سانڍي بيٺو آهي. ويٽنام جو مشهور سامونڊي علائقو ’ها لانگ بي‘ (Ha Long Bay) پڻ هڪ اهڙو ئي جيئرو جاڳندڙ منظر آهي، جنهن جي پاڻيءَ مان نڪتل چُن جي پٿر (Limestone) جا اوچا ۽ حيرت انگيز جبل ڪنهن ماورائي دنيا جو ڏيک ڏين ٿا.
تاريخ جا اهڃاڻ ۽ محافظ ڊريگن جي ڏندڪٿا
تاريخ ٻڌائي ٿي ته هي ماڳ ماضيءَ ۾ ڪيترن ئي ٻاهرين سامونڊي حملن جو مرڪز رهيو آهي. هتان جي جبلن جي وچ ۾ ٺهيل ڍنڍون جيڪي سمنڊ سان ڳنڍيل آهن، سي رڳو پاڻيءَ جا ذخيرا ناهن پر انهن حملن جي وقت ۾ مقامي ماڻهن لاءِ پناهه ۽ حڪمت عمليءَ جو اهم ذريعو رهيون آهن. جڏهن انسان پاڻ کي ڪنهن وڏي خطري جي سامهون ڏسندو آهي، ته سندس ذهن فطرت مان ئي اميد جا ترانا تخليق ڪندو آهي. چيني ڏندڪٿائن ۾، جتي ڊريگن کي انسانن جو ابوڏاڏو مڃيو وڃي ٿو جيڪو طاقت ۽ خوشحاليءَ جي علامت آهي، اتي ويٽنامي روايتن ۾ ڊريگن جو ڪردار هڪ محافظ وارو آهي. سندن ڏندڪٿا موجب، جڏهن ڌارين جا جهاز مٿن ڪاهه ڪري آيا، ته آسمان مان ڊريگن لهي آيا. انهن پنهنجي سرزمين کي بچائڻ لاءِ ديوقامت پٿرن کي سامونڊي ديوار طور بيهاري ڇڏيو، ته جيئن دشمن جا جهاز اڳتي وڌي نه سگهن.
سنڌ جو فطرت سان ناتو: ڌرتيءَ جي حفاظت جو جذبو
جيتوڻيڪ اسان جي سنڌي ٻوليءَ ۾ ڊريگن جو لفظي ترجمو ”اژدها“ ڪيو ويندو آهي، پر اسان وٽ ان سان لاڳاپيل اهڙيون ڏندڪٿائون يا لوڪ ڪهاڻيون ناهن جهڙيون اڀرندي ايشيا ۾ ملن ٿيون. تنهن هوندي به، جڏهن ڪو سنڌي ماڻهو انهن پٿرن جي ڪهاڻي پڙهي ٿو، ته هو ان جي روح کي سولائيءَ سان سمجهي سگهي ٿو. ڇاڪاڻ ته پنهنجي ڌرتيءَ جي حفاظت ۽ فطرت کي محافظ سمجهڻ وارو جذبو اسان جي رت ۾ به اوترو ئي شامل آهي. فطرت جي شين کي زنده وجود سمجهي انهن سان روحاني ناتو ڳنڍڻ ۽ پنهنجي بچاءَ لاءِ فطرت ڏانهن نهارڻ، انسانيت جي هڪ گڏيل ٻولي آهي.
ها لانگ بي جي سحرانگيزي ۽ شاهه جو ’سر سارنگ‘
’ها لانگ بي‘ جي فطري سونهن ۽ ان جي سحرانگيزي اسان کي بي اختيار پنهنجي روحاني سرچشمي، شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي شاعريءَ، خاص طور تي ”سر سارنگ“ جي ياد ڏياري ٿي. جنهن شاندار انداز ۾ شاهه سائينءَ ڪڪرن جي گجگوڙ، مينهن جي وسڪاري ۽ فطرت جي عظيم طاقت جو ذڪر ڪيو آهي، اهو دراصل فطرت جي سونهن تي انسان جي ان ئي آفاقي حيرت جو اظهار آهي، جيڪا حيرت ويٽنام جا ماڻهو پنهنجي سمنڊ ۽ جبلن کي ڏسي محسوس ڪندا آهن. سنڌ جون مينهن لاءِ سڪايل پٽيون جيڪي بوندن سان ٻيهر جيئريون ٿين ٿيون، ۽ ويٽنام جي سمنڊ ۾ بيٺل جبل—فطرت جا اهي ٻئي شاهڪار انسان کي پنهنجي هجڻ جو احساس ڏيارين ٿا.
سرحدن کان پار: ڌرتيءَ سان محبت جو آفاقي پيغام
تاريخ، جاگرافي ۽ ثقافتي روايتن جي هيءَ ڀيٽ اسان کي اهو سيکاري ٿي ته دنيا جا سمورا خطّا ڪنهن نه ڪنهن طرح هڪٻئي سان ڳنڍيل آهن. ويٽنام جو سمنڊ هجي يا سنڌ جا ميدان، ’ها لانگ بي‘ جي خاموشي هجي يا سر سارنگ جي گجگوڙ، اهي سڀ مقامي سڃاڻپ جا اهڙا اهڃاڻ آهن جيڪي اسان جي پنهنجي ڌرتيءَ سان محبت کي گهرو ڪن ٿا. جڏهن اسين سرحدن کان پار ٻين قومن جي تاريخ ۽ انهن جي فطرت سان لاڳاپي کي سمجهون ٿا، ته اسين دراصل پنهنجي ئي ورثي کي هڪ وڌيڪ روشن ۽ وسيع نظر سان ڏسڻ جي قابل ٿي وڃون ٿا.