انڊونيشيا جي فضائن ۾ پکڙيل راک صرف اڏامون نه روڪيون آهن، پر هڪ اهڙي تاريخي قهر کي جاڳايو آهي جنهن ڪڏهن سڄي دنيا کي ڌوڏي ڇڏيو هو.
هن وقت جڏهن توهان هي پڙهي رهيا آهيو، انڊونيشيا جي جاوا ۽ سوماترا ٻيٽن جي وچ ۾ سمنڊ جي سيني مان باهه جا ڦوهارا ڦٽي نڪري رهيا آهن. سيپٽمبر 2026ع جي هنن شروعاتي ڏينهن ۾، ويسٽ جاوا، بانتين ۽ ڏکڻ سوماترا جي لامپونگ صوبي جا ماڻهو پنهنجن چهرن تي ماسڪ چاڙهي، راک سان ڀريل روڊن تي انتهائي احتياط سان گاڏيون هلائي رهيا آهن. جڪارتا جي سوئيڪارنو ھاتا انٽرنيشنل ايئرپورٽ تي 300 کان وڌيڪ اڏامون منسوخ ٿي چڪيون آهن ۽ هزارين مسافر بيوس ويٺا آهن. 50 هزار فوٽن تائين آسمان ڏانهن اٿندڙ اها راک محض ڪا قدرتي رنڊڪ ناهي، پر اها ڌرتيءَ جي ان پراسرار ۽ سرڪش قوت جو مظاهرو آهي جنهن کي اسان ”انڪ ڪراڪاتائو“ (ڪراڪاتائو جو ٻار) سڏيندا آهيون. اهو ٻار پنهنجي ماءُ پيءُ جي غصي ۽ انساني تاريخ جي هڪ سڀ کان خوفناڪ سانحي جو جيئرو جاڳندڙ ثبوت آهي.
هڪ صدي اڳ جو اهو آواز جنهن دنيا کي ٻوڙو ڪيو
هن ”ٻار“ جي سرڪشي ۽ ضد کي سمجهڻ لاءِ اسان کي ماضيءَ جي ان سڏڪي ڏانهن موٽڻو پوندو جنهن جي گونج اڄ به انساني لاشعور ۾ محفوظ آهي. 1883ع کان اڳ ڪراڪاتائو سونڊا اسٽريٽ ۾ هڪ وڏو ۽ شانت نظر ايندڙ آتش فشان ٻيٽ هو. ان سال جي آگسٽ مهيني ۾ ڌرتيءَ پنهنجي ئي وجود کي ايڏي زور سان ڦاڙيو جو ان جا لڳاتار ڌماڪا ٻيٽ جو 70 سيڪڙو حصو سمنڊ جي اونداهي پيٽ ۾ غرق ڪري ويا.
اهو انساني تاريخ جو سڀ کان اوچو ۽ خوفناڪ آواز هو. ان ڌماڪي جي گونج 3,000 ميل پري، آسٽريليا جي شهر پرٿ ۽ ماريشس ٻيٽ تائين ٻڌي وئي هئي. ويجهو لنگهندڙ سامونڊي جهازن تي موجود ملاحن جا ڪن ان خوفناڪ غضب جي شدت سان ڦاٽي پيا. سمنڊ جي لهرن ۾ اهڙو تلاطم آيو جو 120 فوٽن تائين اوچيون سونامي لهرون جاوا ۽ سوماترا جي ساحلن سان ٽڪرايون، جن پنهنجي رستي ۾ ايندڙ هر شيءِ کي تباهه ڪندي 36,000 کان وڌيڪ انساني جانيون ڳڙڪائي ڇڏيون. ان راک سڄي دنيا جي گرمي پد کي سالن تائين ڪيرائي ڇڏيو ۽ آسمان تي شام جو سج رت جهڙو ڳاڙهو نظر اچڻ لڳو، ڄڻ فطرت پنهنجي ئي ڪيل قهر تي سوڳ ملهائي رهي هجي.
سمنڊ جي پيٽ مان نئين جنم جو کيل
ڏهاڪن تائين سمنڊ جي خاموش لهرن ان تباهيءَ جي نشانن تي پردو وڌي ڇڏيو، پر ڌرتيءَ جي هينئين ۾ ٻرندڙ باهه ڪڏهن به وسامندي ناهي. 1927ع جي آخر ۾ سمنڊ جي سطح هڪ ڀيرو ٻيهر ڦاٽي ۽ پراڻي ٻيٽ جي کنڊرن مان هڪ نئون وجود اڀريو. اهو ئي انڪ ڪراڪاتائو هو. مسلسل ٻرندڙ لاوي ۽ راک جي خوراڪ تي پلجندي، هيءُ نئون ٻيٽ ڏهاڪن تائين سمنڊ مان نڪري هڪ ديوقامت، پر انتهائي غير مستحڪم جبل بنجي ويو.
2018ع جو خاموش دوکو
قدرت جي اڏاوت ۾ ڪڏهن ڪڏهن تباهيءَ جو بنياد به لڪيل هوندو آهي. انڪ ڪراڪاتائو پنهنجو وجود 1883ع واري ان ئي پراڻي ۽ ڪمزور ڪناري تي اڀو ڪيو هو، جنهن ڪري ان جي زمين هميشه کسڪڻ جي خطري هيٺ هئي. 22 ڊسمبر 2018 تي اهو خوف هڪ خوني حقيقت بڻجي ويو. هڪ وڏي ڌماڪي دوران، جبل جو هڪ وڏو حصو ٽٽي سمنڊ ۾ ڪِري پيو. پاڻيءَ جي ان وڏي ڦيرڦار هڪ موتمار سونامي کي جنم ڏنو، ۽ حيرت توڙي صدمي جي ڳالهه اها هئي ته ان تباهيءَ کان اڳ زمين ڪنهن به قسم جي زلزلي جو ڪو اشارو نه ڏنو هو. ان حادثي ۾ 400 کان وڌيڪ ماڻهو موت جي ننڊ سمهي پيا ۽ هزارين بي گهر ٿيا. پنهنجي ئي بار هيٺان ڪِرڻ کانپوءِ هي جبل پنهنجي 338 ميٽرن جي اوچائي وڃائي فقط 110 ميٽرن جو رهجي ويو.
هينئر سيپٽمبر 2026 ۾، اهو باغي ٻار پنهنجي زخمن مان اٿي ٻيهر سجاڳ ٿي چڪو آهي. ان جا گجندڙ آواز ۽ ڌرتيءَ جا ٿرٿلا سوين ميل پري تائين محسوس ڪيا پيا وڃن. جيتوڻيڪ انڊونيشيا جي جيولاجيڪل ماهرن پڪ ڏياري آهي ته في الحال هن جبل جي بناوت مان 2018ع جهڙي ڪنهن اوچتي ڪرڻ جو امڪان ناهي، پر پئسفڪ جي 'رنگ آف فائر' جي هيءَ سرگرمي انسان جي حقيقي حيثيت کي يقينن نروار ڪري ٿي.
ڌرتي پنهنجي مرضيءَ سان ساهه کڻي ٿي ۽ ان جي ساهه کڻڻ جو انداز ڪڏهن ڪڏهن اسان جي اڏيل زندگين کي منٽن ۾ ئي بگاڙي سگهي ٿو. هن سڄي ڪهاڻيءَ جي پسمنظر ۾ جڏهن اسان راک سان ڀريل آسمان کي ڏسون ٿا، ته ذهن ۾ رڳو هڪ ئي خيال تري اچي ٿو: ڇا اسان واقعي هن ڌرتيءَ جا مالڪ آهيون، يا صرف ان جي بدلجندڙ مزاجن جي رحم و ڪرم تي وقت گذاريندڙ بيوس مسافر؟