انسانيت جو اعتراف: بي حسيءَ جي تيهر کي ختم ڪرڻ جي واٽ

ٻئي کي انسان طور تسليم ڪرڻ ڪيئن هڪ ظالم نظام کي شڪست ڏئي سگهي ٿو

جڏهن بارود جي گجگوڙ خاموش ٿي ويندي آهي ۽ رڳو ساهن جي گهٽيل آز وڃي بچندي آهي، تڏهن تاريخ جي خندقن مان ڪي اهڙا معجزا جنم وٺندا آهن جيڪي سياست ۽ جنگ جي سڀني هٿ ٺوڪين قانونن کي رد ڪري ڇڏيندا آهن. 1914ع جي ان خوني سياري جي هڪ سرد رات، عالمي جنگ جي ميدان ۾ هڪ اهڙي ئي انسانيت جي پڪار گونجي هئي. ٻن دشمن ملڪن جا سپاهي، جيڪي مهينن کان هڪٻئي جي رت جا اڃايل هئا، اهي اوچتو موت جي واديءَ مان ٻاهر نڪري آيا. هڪ پاسي کان ڪرسمس جو گيت ڳايو ويو، ته ٻئي پاسي کان ان جو جواب مليو. ڪجهه ئي دير ۾، اهي هٿ جيڪي هڪٻئي جو ساهه مٺ ۾ گهٽڻ لاءِ آتا هئا، اهي محبت سان ملي رهيا هئا. ان لمحي ۾ ”دشمن“ مري ويو ۽ رڳو ”انسان“ بچيو. اهو پهريون ڀيرو هو ته سپاهين پنهنجن آفيسرن جي حڪمن کي مڃڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو، ڇاڪاڻ ته هاڻي کين سامهون واري خندق ۾ ڪو ”هدف“ نه، پر پنهنجي ئي جهڙو هڪ گوشت پوست جو انسان نظر اچي رهيو هو، جنهن جي اکين ۾ به ساڳيو خوف ۽ دل ۾ ساڳي محبت هئي.