سچ جي ماپ: ڏهين محرم جو خاموش سڏ
رسم کان اڳتي، هي ڏهاڙو پنهنجي عملن جي ڇنڊڇاڻ ۽ زندگيءَ جو رخ درست ڪرڻ جو هڪ سگهارو موقعو آهي.
جڏهن ڪنهن عظيم سانحي جي ياد ۾ گهٽيون، بازارون ۽ روزمره جا هجوم اوچتو ماٺار جي چادر اوڍي وٺن، ته اهو ماٺاڻ رڳو لڙڪن جي زبان نه ڳالهائيندو آهي، پر اسان جي سڄي هجڻ تي هڪ تکو سوال بڻجي ڪرندو آهي. محرم جي ڏهين تاريخ انساني تاريخ جو اهو ئي موڙ آهي، جيڪو اسان کي پنهنجي روزاني جي لاڳيتي ڊوڙ تان کڻي هڪ گهري سوچ جي ڪناري تي بيهاري ٿو.
حضرت محمد صلي الله عليه وسلم جي ڏوهٽي، امام حسين عه پاران حق ۽ سچ لاءِ ڏنل عظيم قرباني انسانيت جو هڪ اھڙو اعليٰ معيار آھي، جنهن تي ڪوبه شڪ نٿو ڪري سگهجي. يزيدي ظلمن جي ڀيانڪ تاريخ تي سوگ ملهائڻ اسان جي اندر جي جيتري سچي پڪار آهي، اوترو ئي هي ڏينهن اسان کان هڪ گهري جاڳرتا جي گهر پڻ ڪري ٿو.
شاهول جي سڌائي ۽ اسان جا رويا
اڏاوت جو ڪم ڪندڙ رازو جڏهن ڪا ڀت جوڙيندو آهي، ته هو بار بار ’شاهول‘ (ڌاڳي سان ٻڌل تور) لٽڪائي پڪ ڪندو آهي ته سرن جي قطار سڌي آهي يا ڪِري رهي آهي. ڪربلا ۾ ڏنل اها لازوال قرباني اسان جي اخلاقي عمارت جو اهو ئي ابدي شاهول آهي. اهو اسان کي پرکڻ جو پيمانو ڏئي ٿو ته ڇا اسان جي انفرادي زندگيءَ جي اڏاوت سچائيءَ جي سڌي ليڪ تي بيٺل آهي، يا اسان جا رويا، انا ۽ مفادن جي بوجهه هيٺان ڏنگا ٿي چڪا آهن.
سوگ جو اظهار ڪرڻ ۽ رسمون نڀائڻ ان جاڳرتا جو اهم حصو آهن. رسمون ڪنهن گھڙيال جي ان گھنڊڻي جيان هونديون آهن جيڪا اسان کي سجاڳ ڪرڻ لاءِ وڄندي آهي. پر جيڪڏهن اسان اها گھنڊڻي ٻڌي، ان تي جذباتي ٿي، لڙڪ هاري ۽ وري واپس غفلت جي بستري تي سمهي پئون، ته پوءِ اسان ان جاڳرتا جي سڏ سان انصاف ناهي ڪيو. اصل مقصد ان سڏ کي ٻڌي پنهنجي اندر جي احتساب لاءِ تيار ٿيڻ آهي. جيڪڏهن اسان جو سوگ اسان ۾ پنهنجو پاڻ کي پرکڻ جي خواهش پيدا نٿو ڪري، ته اسان هن ڏهاڙي جي حقيقي روح کي وڃائي ويٺا آهيون.
عملن جي کِريءَ تي پرک
هڪ هاري جڏهن پنهنجو فصل کڻي کِريءَ تي ايندو آهي، ته هو هوا جي رخ تي بيهي انُ ڇنڊيندو آهي ته جيئن سچائيءَ جا داڻا ۽ ڪوڙ جا خالي تُهه ڌار ٿي وڃن. هي ڏهون محرم اسان کان اهو ئي عمل گهري ٿو. اسان کي پنهنجي گذريل سموري سال جي روين جو انُ ڇنڊڻو آهي. اسان کي ڏسڻو آهي ته پنهنجي گهر ۾، پنهنجي پاڙي ۾، واپار يا نوڪريءَ جي جڳهه تي، اسان ڪيتري قدر حق ۽ انصاف سان بيٺا آهيون؟ ڇا اسان جي ذاتي زندگي انهن اصولن جي ويجهو آهي، جن لاءِ ايڏي وڏي قرباني ڏني وئي؟
صرف ماضيءَ جي ڇنڊڇاڻ ڪافي ناهي. جڏهن اسان اهو محسوس ڪريون ته اسان جو رستو حق جي واٽ کان ٿورو به هٽي ويو آهي، ته اسان کي ايندڙ سال لاءِ پنهنجو رخ درست ڪرڻو پوندو ۽ پنهنجي عملن جي سمت کي ان پيچري تي آڻڻو پوندو جيڪو سچ ڏانهن وڃي ٿو.
سج لهڻ سان گڏ سوگ جو هي ڏينهن ته پنهنجي پڄاڻيءَ تي پهچي ويندو، پر ڇا ان شام کان پوءِ اسان جو سفر ساڳين پراڻين، ڏنگين واٽن تي ئي جاري رهندو؟ جيڪڏهن حق جي علمبردار جو نالو اسان جي دلين ۽ چپن تي آهي، ته پوءِ اسان جي عملن جو قافلو ڪهڙي منزل ڏانهن وڃي رهيو آهي؟
مير عطا محمد ٽالپور
ملاڪا، ملائيشيا